BIOGRAFIE VAN ÅSA LIE EN JADRAN STURM
Åsa Lie (1959-) werd geboren in Stockholm, Zweden met de Noorse nationaliteit. Zij groeide op in Egypte, Nederland, Venezuela, Engeland, Zweden en Noorwegen. Zij begon haar studietraject met politieke en sociale wetenschappen in Tønsberg, Noorwegen. Tussen 1983-85 volgde zij een opleiding voor goudsmid in Oslo, Noorwegen. In 1985 verhuisde Åsa naar Stockholm, Zweden om er beeldhouwkunst te studeren aan Konstfack, University of Arts, Craft and Design. Ze studeerde af met een Master of Fine Arts (MFA) in 1990.
Jadran Sturm (1957-2019) werd geboren in Idrija, Joegoslavië (later Slovenië). Hij groeide op in de mijnstad Idrija en verhuisde in 1973 naar Ljubljana om er te studeren voor technisch ingenieur. Vanaf 1975 reisde hij meerdere keren door Europa en verhuisde uiteindelijk in 1981 naar Zweden, waar hij zijn kunststudies begon op Ålsta Art School. Tussen 1985-1990 studeerde hij schilderkunst (BA en MFA) aan Konstfack, University of Arts, Craft and Design in Stockholm.
In 1988 ontmoeten Åsa Lie en Jadran Sturm elkaar in Stockholm op Konstfack, University of Arts, waar zij allebei studeren. Zij experimenteren allebei reeds tijdens hun studies met verschillende media zoals performance, installatie, video, tekst en kunst in de openbare ruimte. Samen organiseren ze ook filmvoorstellingen, filosofie lezingen en collectieve performances.
Hun eerste solo tentoonstelling als kunstenaarsduo vindt plaats in 1989 in Galleri Project, Stockholm en toont het multidisciplinaire kunstwerk Arbete (Work) - Consulting on Mathematics, Time & Space, dat bestaat uit een super-8 film, sculpturen en een artist-book. Doorheen de installatie worden bezoekers uitgenodigd om te reflecteren over wiskundige concepten, zoals geometrie en algebra, en om de rol van werk in ons leven te verkennen. Dit is het eerste sleutelwerk binnen hun oeuvre en markeert het begin van hun multidisciplinaire en conceptuele samenwerking.
In 1990 tonen ze hun tweede sleutelwerk Researching the Visibility of Invisible Matter, bestaande uit een tekst waarin zij hun intenties uiteenzetten. Deze werd afgedrukt in de catalogus en opgehangen in de tentoonstelling in Liberty Park Art Center, Athene, Griekenland. In hetzelfde jaar wordt ook de installatie Politics, The Sun and Noise getoond in Overgaden Art Center, Copenhagen. Dit site-specifieke werk is opgebouwd als een netwerk van kabels en sculpturale eilanden met opgenomen geluiden en beelden uit Athene, Stockholm en Kopenhagen. Eén van de geluidsbronnen gaat over migrerende vogels en wordt gebruikt als een indirecte illustratie van bewegingen en uitwisselingen tussen mensen, goederen en ideeën. De tentoonstelling omvatte ook een poster waarin werd gevraagd om hun gehuurde appartement in Stockholm te ruilen voor een appartement in Kopenhagen. Als gevolg hiervan verhuizen Åsa Lie en Jadran Sturm in 1990 naar Kopenhagen. Dit sleutelwerk is een typerend voorbeeld van de manier waarop het duo telkens het persoonlijke en huiselijke verweven met externe, politieke en en historische aspecten.
In 1991 gaan ze twee maanden op residentie in Qaqortoq, Groenland dankzij het Nordic Arts Exchange Programme. De residentie resulteert in het fotografische/ tekst werk 61 days proceeding, sociological performance. Na terugkeer naar Kopenhagen wordt hun dochter geboren in November 1991.
Tussen 1991 en 1993 brengen zij meerdere maanden door in Athene terwijl ze aan het kunstproject en de publicatie Panagia Gorgeopikoos werken. Dit werk wordt pas in 2021 - 28 jaar later - tentoongesteld met de steun van Vlaanderen, Departement Cultuur, Jeugd en Media. Panagia Gorgoepikoos, is een kleine Byzantijnse kerk uit de 12e eeuw in het centrum van Athene. Op de muren van de kerk zijn stenen reliëfs te vinden die een periode bestrijken van 1500 jaar, uit verscheidene tijden en culturen, afkomstig uit oudere monumenten en gebouwen. Åsa Lie en Jadran Sturm onderzoeken door middel van interviews, geluid en fotografisch werk de geschiedenis van deze kerk en de relevantie ervan. In een tekst vergelijken ze het Byzantijnse rijk met de Europese Unie, beiden een meertalige, multi-etnische staatsvorm.
In 1992 bezoeken zij voor de eerste keer Brussel, waar ze zich vanaf 1994 definitief zullen vestigen.
In de jaren 90’ en begin 2000 komen ze in contact met de Belgische kunstscene, waaronder kunstenaars, artist-run-spaces, curatoren en galeriehouders. Verschillende samenwerkingen en tentoonstellingen komen tot stand, o.a. in de Beursschouwburg, Établissement d'en face / Commitment bkSM, L’Observatoire-Galerie, Moving Art Studio, BRXL Bravo - Brussels Kunstenweekend en Café Dolle Mol, Extracity, Factor 44, Bureau du Port / Patacyclistes, Café Dolle Mol, BRXL Bravo. Ze werken ook mee aan ‘Het Boudewijn Experiment’ (2001) in het Atomium met een hand-out over officiële versus onofficiële performances, en aan 68 IT’S REVOLUTION (2008, Bozar) met POLITIX + BIZNESS = NO, als reactie op de globale kredietcrisis van 2007–2008.
In 1996 doen ze hun eerste solotentoonstelling in België in Galerie OH! - Stichting Kunstbevordering v.z.w, Brussel (gecureerd door Philippe Braem). De tentoonstelling draagt de titel ‘E42, E.U.R. Vita Elementari' en is een portret van de zuidelijke buitenwijk EUR in Rome, Italië. Het werk verkent dit residentiële, zakelijke en administratieve deel van de stad zoals het er in de jaren 1990 uitzag.
Public Intimacy: Advertisements-Posters Project (1990-2002)
In het begin van de jaren 90’ beginnen Jadran Sturm en Åsa Lie met het Public Intimacy advertentie project. Ze publiceren conceptuele en persoonlijke uitnodigingen en kunstwerken in verschillende tijdschriften en kranten zoals La Voix de Luxembourg, Financial Times en De Witte Raaf. Het is een manier om als kunstenaar autonoom tentoon te stellen en een breder publiek te bereiken dat ook buiten de traditionele kunstinstellingen staat. Als deel van dit project, publiceren ze 1997 in De Witte Raaf de conceptuele uitnodiging Information Curve, waarin bezoekers worden uitgenodigd om werken te kiezen uit een lijst van zeven titels, die Åsa en Jadran vervolgens in hun woonkamer presenteren.
Public Intimacy: Interview Talks Project (1999-2004)
Een tweede deel van ‘Public Intimacy’ bestaat uit een reeks interviews met mensen wiens praktijk Åsa Lie en Jadran Sturm belangrijk achten, zoals de Noorse schilder Odd Nerdrum, de Spaanse filmmaker Jesus Franco, de actrice Lina Romay, de joodse theater directeur Tuvia Tenenbom en de Italiaanse architect Massimiliano Fuksas. Elk interview verkent drie thema’s die centraal staan in de eigen praktijk van het duo.
Public Intimacy: UPP - Unofficial Performance Project (1994-2014)
Vanaf 1994 voeren Åsa en Jadran een reeks zichtbare of onzichtbare, geplande of geïmproviseerde interventies/performance uit in openbare ruimtes, tentoonstellingen en kunstbeurzen, zonder formele uitnodiging of goedkeuring. In 2001 publiceren ze een satirische verklaring over UPP, uitgedeeld als hand-out tijdens Het Boudewijn Experiment (Atomium, Brussel). In de loop der jaren voereen zij UPP’s uit in openbare ruimtes en locaties zoals Café Europa (Kopenhagen), Manifesta 2 (Luxemburg), Art Brussels 2002, Gallery Torch (Amsterdam), Gallery Jay Jopling/White Cube (Londen) en Gallery Mot & Van Den Boogaard (Brussel). Een voorbeeld is de performance In art dogs eat dogs or Mr. Clean knows how to fight dirty, die de exclusiviteit en concurrentie in de kunstwereld ter discussie stelt.
De website www.sturm-lie.be wordt in 2001 door Åsa Lie gecreëerd met het idee om een online archief van hun oeuvre te bouwen dat los staat van de kunstmarkt. Deze website is momenteel (2025) onder reconstructie en zal verhuizen naar www.asaliejadransturm.com.
De Jadran Sturm & Åsa Lie Private Stichting wordt opgericht in 2016 om het gezamenlijk oeuvre van Åsa Lie en Jadran Sturm te bewaren en beschermen. In 2017 markeert de tentoonstelling 1989-2017 in Galerie Stephanie Jaax (Brussel) de overgang van hun periode als kunstenaarsduo naar individueel werken vanaf 2016. Documentatie van twee sleutelwerken Arbete (1989) en Northern Light (2006) worden getoond samen met twee nieuwe werken van elke kunstenaar.
In 2019 overlijdt Jadran Sturm na een lange ziekte aan complicaties van kanker. In 2020 wordt de tentoonstelling Did you kiss the spot to make it well, A tribute to Jadran Sturm (1957-2019) door Åsa, Merzedes Sturm-Lie en Lotte Beckwé (kunsthistoricus) georganiseerd in Des Esseintes, Hoeilaart. De tentoonstelling toont het laatste werk van Jadran Sturm.
In 2024 ontvangt de Jadran Sturm & Åsa Lie Private Stichting een subsidie van het Vlaams Departement Cultuur in het kader van de Pilootprojecten Nalatenschappen Kunstenerfgoed. Hier vindt u meer informatie over het project. Partners binnen dit project zijn M HKA – CKV Centrum voor Kunstarchieven Vlaanderen, AMVB – Archief en Museum voor het Vlaams leven in Brussel, en Jubilee – platform voor artistiek onderzoek.
Samen met haar dochter en kunstenaar Merzedes Sturm-Lie, draagt Åsa Lie als mede-oprichter van de stichting verder zorg voor hun archief en oeuvre, terwijl zij haar eigen artistieke praktijk voortzet.